• Agenda01 Mindfulnes Nijmegen Fortmann Cursussen
  • Agenda03 Mindfulnes Nijmegen Fortmann Cursussen
  • Agenda07 Mindfulnes Nijmegen Fortmann Cursussen
  • Agenda06 Mindfulnes Nijmegen Fortmann Cursussen
  • Agenda05 Mindfulnes Nijmegen Fortmann Cursussen
  • Agenda04 Mindfulnes Nijmegen Fortmann Cursussen

Jules Schelvis

eric corsius fortmanncentrum mindfulness nijmegen

Op 3 april 2016 overleed Jules Schelvis. Ik luisterde in de aanloop naar 4 mei vaak naar zijn verslag van de deportatie naar Sobibor, getiteld Er reed een trein naar Sobibor. De directheid van het persoonlijke getuigenis van een overlevende, gecombineerd met de krachtsinspanning die het hem kostte om zich de gruwelen steeds weer voor ogen te halen, maakte grote indruk. Bovendien was hier een man aan het woord, wiens geloof in de humaniteit niet was geknakt. De schoonheid van de muziek bijvoorbeeld was voor hem tijdens en na de Holocaust een houvast gebleven – en niet ontmaskerd als een leugen. Bewust koos hij voor live uitgevoerde fragmenten uit de westerse klassieke muziek als ondersteuning van zijn voordracht.

Vooral de invalshoek van Er reed een trein naar Sobibor maakte het verhaal aangrijpend. Schelvis koos voor een minutieuze beschrijving van de reis die voorafging aan het ‘verblijf’ in het kamp. Niet pas in de kampen immers begonnen de ontering en ontmenselijking van de slachtoffers: deze kwamen reeds op gang bij de administratieve en logistieke operaties vooraf. Reeds de weg naar de vernietiging was verlagend en ontluisterend, in al zijn banale details: het instappen in de trein in Westerbork; het vechten om ruimte en het zoeken van een houding om te zitten; de worsteling om elementair gemak en decorumbehoud; het gevecht met honger en slaap; de irritaties tussen de inzittenden, inclusief spanningen in huwelijken; het verlies van kleine, maar dierbare bezittingen.

Gruwelen treden ook op – zo toonde Schelvis’ verhaal – in de vorm van inbreuken op dagelijkse waarden. Deze zijn immers de wezenlijke bouwstenen van ons leven. Zelfs ogenschijnlijke bijzaken (zoals in dit geval bijvoorbeeld een verzorgd uiterlijk en privacy bij het toiletbezoek) doen er toe, één voor één. Wij bestaan uit duizend ‘kleine dingen’. Het afbreken van een mens begint dan ook niet met een mediagenieke marteldood, maar met de vele kleine stappen daaraan voorafgaand. Ontmenselijking is gecontroleerde destructie. Dit doet ons ook beseffen dat vernedering en dehumanisering dagelijks op de loer liggen – en voor kwaadwillenden binnen handbereik.

Wat geldt voor het afbreken van een mens, geldt ook voor het opbouwen. Schelvis’ voordracht was ook een eerbetoon aan de muziek: de belangrijkste bijzaak van het leven. Die had hij zich nooit laten afnemen. En hij kon deze schat bewaren op een plaats, die onbereikbaar was voor de bewakers en beulen die hem bij aankomst in Sobibor beroofden van zijn bezittingen en geliefden: in zijn geheugen, zijn hart, zijn hoofd, zijn mond. Neuriënd en fluitend hield hij de verbinding met de muziek levend. Dit droeg mede bij aan zijn veerkracht – of liever: aan zijn ongebroken waardigheid. Niet alleen het afbreken, maar ook het in stand houden of weer opbouwen van de humaniteit begint dus met ogenschijnlijke bijzaken, met zaken als kunst en schoonheid.

Jules Schelvis heeft zijn leven lang gevochten: tegen de vergetelheid en voor de menselijkheid. Dat deed hij door met ons zijn afgrondelijke ervaringen te delen. En door ons naar muziek te laten luisteren.

Geschreven door : Eric Corsius

  • Fortmanncentrum Mindfulness Nijmegen Banner 1
    Spanning is wie je denkt te moeten zijn.
    Ontspanning is wie je bent.
  • Fortmanncentrum Mindfulness Nijmegen Banner 2
    Zullen we samen
    onszelf zijn?
  • Fortmanncentrum Mindfulness Nijmegen Banner 3
    In de stilte van het denken
    hoorje de antwoorden.

Blijf op de hoogte, meld je aan voor de HFC Nieuwsbrief.

Invalid Input

Invalid Input

Ongeldige invoer

Contact

fortmanncentrum logo

 


Centrum de Appel

Groesbeekseweg 428
6523 PP Nijmegen
i hanfortmanncentrum.nl
e info@hanfortmanncentrum.nl
m 06 50 63 32 99

Neem contact met mij op

Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Ongeldige invoer